ظهور هوش مصنوعی در صنایع مختلف باعث بروز نگرانیهایی در زمینه جایگزینی مشاغل شده است و یکی از سوالات رایج این است که هوش مصنوعی در آینده جایگزین حسابداران خواهد شد؟ در این مقاله به صورت مفصل و بر اساس مستندات به این موضوع پرداختهایم.
در اینکه هوش مصنوعی باعث میشود کارها دقیقتر، سریعتر و کارآمدتر انجام شود، شکی نیست اما نگرانی در مورد اینکه هوش مصنوعی به صورت کامل جایگزین حسابداران شود، اغراقآمیز است. آیا هوش مصنوعی باعث تغییر شرح شغلی حسابداران میشود؟ خودکارسازی فرآیندها، ورود دادهها، پردازش فاکتور، تطبیق حسابها، گزارشگیری و دفترداری از جمله کارهایی است که میتواند به واسطه هوش مصنوعی باعث تغییر شرح شغلی حسابداران شود.
بر اساس نظرسنجی انجام شده در سال 2024 توسط شرکت Intuit QuickBook، 98 درصد حسابداران آمریکایی ادعا کردند که در سال گذشته از هوش مصنوعی برای انجام دقیقتر و سریعتر کارهای خود استفاده کردهاند. تحقیقات دیگری هم تا سال 2025 وجود دارد که الگویی مشابه نتیجه همین تحقیق ارائه دادهاند. با مقایسه سالهای 2023 و 2024 به این نتیجه میرسیم که رهبران مالی 21 درصد بیشتر از هوش مصنوعی استفاده کردهاند. همچنین بر اساس گزارشی که شرکت Thomson Reuters منتشر کرده است، حمایت از Generative AI در میان متخصصان مالی، از 52 درصد در سال 2024 به 71 درصد در این سال رسیده است.
آیا استفاده از هوش مصنوعی باعث نارضایتی شغلی متخصصان مالی شده است؟
استفاده از هوش مصنوعی باعث شده تا نیازی نباشد متخصصان مالی کارهای تکراری را به صورت مداوم انجام دهند و به مرور باعث افزایش خلاقیت انسانی، افزایش مهارتهای ارتباطی و انطباقپذیری بهتر با شغل شده است که رضایتبخشی را در حرفه حسابداری افزایش داده است.
هوش مصنوعی وظایف را جایگزین میکند، نه نقشها را
واضح است که هرچه وظیفه روتینتر باشد، احتمال خودکارسازی آن توسط هوش مصنوعی بیشتر است. هرچه وظیفه بیشتر مبتنی بر قضاوت باشد، احتمال جایگزینی آن با هوش مصنوعی کمتر میشود. حالا نگاهی به وظایف یک حسابدار بیندازیم، حسابدار باید اسناد مالی و مالیاتی افراد و شرکتها را بررسی و ارزیابی کند. ریسکهای مالی را تشخیص دهد و بر اساس دادههای موجود، بهترین تصمیم را بگیرد تا به بهینهسازی عملیات مالی در هر کسبوکاری کمک کند.
چهار شرکت بزرگ حسابداری (Deloitte, Ernst & Young, PwC, and KPMG) در دنیا هستند که همگی بر این موضوع توافق دارند که هوش مصنوعی جایگزین حسابدار انسانی نخواهد شد اما به این معنا نیست که از هوش مصنوعی برای بهبود فرآیندها استفاده نمیکنند. برای مثال چتباتهای هوش مصنوعی کمک میکنند تا موضوعات پیچیدهتر سریعتر حل شوند، کیفیت کار حسابرس و اطمینان از او بررسی خواهد شد، کنترلها جامعتر و دقیقتر خواهد بود.
در ادامه وظایفی که در شرکتهای حسابداری میتواند به کمک هوش مصنوعی انجام شود، معرفی کردهایم:
- بررسی اسناد: هوش مصنوعی میتواند نکات کلیدی اسناد را خلاصه و بازنویسی کند تا سرعت حسابرسی مالی تا چندین برابر افزایش یابد. همچنین پس از اسکن سند با فناوری تشخیص نوری کاراکتر، میتوان برای استخراج اطلاعات کلیدی استفاده کرد. برای مثال شرکت Deloitte در بررسی خودکار اسناد از NLP بهره میبرد.
- اطلاعات مالیاتی: تحقیقات مالیاتی به کمک AI دقیقتر انجام میشود تا اطهارنامهها با دقت بیشتری ثبت شوند. همچنین میتوان فرآیند ثبت اظهارنامهها را خودکار کرد و بر اساس آنها به مشتریان بینشهای پیشبینی کنندهای ارائه داد تا تصمیمهای مالیاتی با توجه بیشتری نسبت به آینده گرفته شوند.
- دفترداری: AI میتواند کارهای دفترداری را به صورت دستهبندی شده انجام دهد و از بروز خطاهای انسانی در گزارشهای مالی جلوگیری کند که باعث ارائه دادههای مالی قابل اعتمادتری میشود.
- پیشبینی جریانهای نقدی: هوش مصنوعی میتواند روندهای زمانبندی پرداخت، رفتار مشتری و ماندههای معوق را پیشبینی کند تا درک درستتری از هزینههای آتی داشت.
سرعت و دقت AI در انجام این وظایف غیرفابل انکار است و میتواند به حسابداران کمک کند تا روی برنامهریزی بهتر و خدمات مشاورهای تمرکز کنند. این موضوع باعث کاهش فرسودگی شغلی و حل مشکل کمبود نیروی کار متخصص میشود.
کدام وظایف حسابدار با هوش مصنوعی قابل جایگزینی نیست؟
در طی سالهای اخیر که نسخههای مختلفی از هوش مصنوعی معرفی شده است، محدودیتهایی را دادهایم که نشان میدهد هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین وظایف و تخصصهای انسانی زیر شود:
- قضاوت: مدیریت تراکنشهای پیچیده یا غیرعادی که نیاز به قضاوت متخصص مالی دارد.
- تفسیر مقرراتی: قوانین IRS، GAAP، الزامات SEC، مالیات ایالتی
- نظارت اخلاقی: ارزیابی کنترلهای مالی و ریسکها
- تفکر استراتژیک: ساخت بودجه، پیشبینیها و برنامههای سناریو
- ارتباط انسانی: مشاوره به مدیران، حسابرسان، مشتریان و ذینفعان
نقاط قوت هوش مصنوعی نسبت به انسان
- سرعت و اتوماسیون بودن فرآیندها
- تشخیص الگو
- تشخیص خطا
- پردازش مجموعههای داده بزرگ در مدت زمان کم
- ارائه پیشنویس گزارشهای روتین
نقاط قوت انسان نسبت به هوش مصنوعی
- قضاوت و تفسیر در موقعیتهای پیچیده
- تخصص مقرراتی
- نظارت اخلاقی
- تصمیمگیری استراتژیک و راهبردی در شرایط حساس
- ارتباط انسانی و ارائه مشاوره
چگونه تیم حسابداری خود را برای هوش مصنوعی آماده کنید؟
معمولا تیمهای حسابداری نسبت به هوش مصنوعی دیدگاه دارند و تصور میکنند شما میخواهید AI را جایگزین آنها کنید. در صورتی که آموزش درست به آنها میتواند بهرهوری شرکتتان را تا چندین برابر افزایش دهد و حس نگرانی برای امنیت شغلی را در آنها از بین ببرید. موارد زیر به آمادهسازی تیم مالی شما برای استفاده از هوش مصنوعی کمک میکنند:
- مهارتها را در ابزارهای اتوماسیون و سیستمهای مالی بسازید و نحوه استفاده از آن را به آنها آموزش دهید.
- به سمت نقشهای مشاورهای، تحلیلی و متمرکز بر انطباق حرکت کنید.
- درک GAAP، قوانین IRS، حسابرسی و کنترلها را در تیمتان تقویت کنید.
- خروجیهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را به کمک نیروی متخصص خود بررسی کنید تا دادههای دقیقتری داشته باشید و به تیمتان حس ارزشمندی بدهید.
- مهارتهای ارتباطی از جمله هوش هیجانی، ایجاد رابطه و همدلی برای هدایت ذینفعان را تقویت کنید.
آینده حرفه حسابداری
در حال حاضر به صورت دقیق مشخص نیست صنعت حسابداری در آینده چه شکلی خواهد داشت اما کارشناسان حوزه هوش مصنوعی انتظار دارند پذیرش هوش مصنوعی افزایش پیدا کند. مهارتهای حسابداران در آینده متحول خواهد شد و نوآوری به صنعت حسابداری ورود خواهد کرد. بنابراین باید نسب به AI و خدماتش پذیرش بالایی داشت چرا که به شما کمک میکند تصمیمات بهتر مبتنی بر داده بگیرید. به عنوان یک حسابدار برای بهبود مهارتهای خود در زمینه استفاده از هوش مصنوعی اقدامات زیر را درنظر داشته باشید:
- نحوه کار با رابطهای مختلف هوش مصنوعی در حسابداری
- استفاده از هوش مصنوعی برای سادهسازی فرآیندهای حسابداری
- کدنویسی
- استفاده از ابزارهای تحلیل داده مانند Power BI
مزایای یکپارچهسازی فرآیندهای مالی با هوش مصنوعی
کسبوکارهایی که از هوش مصنوعی برای کسبوکارهای خود استفاده میکنند، باید در مورد منابع خود کاملا شفاف باشند. برای بهبود خدمات و بهرهوری خود میتوانید از نرم افزار همیار یونیون استفاده کنید که یک نرم افزار تحت وب چند زبانه و چند ارزی است و کاربران مختلف میتوانند با سطح دسترسیهای متفاوت (بر اساس چیزی که در شرکت تعریف شده) به آن دسترسی داشته باشند. بنابراین اگر در زمینه مدیریت انبار، حسابداری و تولید با چالشهای زیادی روبرو هستید، همیار یونیون به عنوان یک همراه کنار شما خواهد بود تا بهترین عملکرد را در شرکتتان تجربه کنید.
جمعبندی
در پایان باید اشاره کرد که AI جایگزین حسابداران نخواهد شد و حضور حسابداران همچنان برای کارهایی که نیاز به قضاوت، تخصص انطباقی، تفسیر یا تصمیمگیری استراتژیک دارند، ضروری خواهد بود. هوش مصنوعی حسابداران را جایگزین نمیکند، بلکه نحوه کار آنها را تغییر میدهد. در واقع همانطور که در این مقاله وظایف حذف شدنی را مشخص کردیم، فعالیتهای تکراری و روتین برای حسابداران کاهش مییابد و تقاضا برای حسابداران ماهر که توانایی کار کردن با AI را داشته باشند، افزایش خواهد یافت.
در بلندمدت، هوش مصنوعی باعث افزایش ارزش متخصصان حسابداری به واسطه رشد خلاقیت و تصمیمات راهبردی خواهد شد، نه اینکه آنها را حذف کند. به گزارش Market.us، ارزش بازار هوش مصنوعی در حسابداری احتمالا تا سال 2033 به 88.2 میلیارد دلار میرسد که نشان میدهد استفاده از نرمافزارهای حسابداری که مبتنی بر هوش مصنوعی هستند، چقدر میتواند در بهبود فرآیندها و بهرهوری تیم مالی شما تاثیرگذار باشد.
